Nieuwe wetsvoorstel kan rol maakindustrie in defensieketen vergroten

De Nederlandse maakindustrie krijgt potentieel te maken met een grotere rol in de nationale veiligheid. Het kabinet heeft ingestemd met het wetsvoorstel Wet weerbare defensie-industrie (WWDI), waarmee de samenwerking tussen Defensie en het bedrijfsleven structureel wordt versterkt. Voor producenten van defensiematerieel en toeleveranciers zou dit nieuwe kansen, maar ook nieuwe verantwoordelijkheden met zich mee gaan brengen.

Het meest in het oog springende onderdeel van de wet is de mogelijkheid om bedrijven in uitzonderlijke situaties aan te wijzen voor ‘specifieke productie-, opschalings- of bevoorradingsactiviteiten ten behoeve van de krijgsmacht’. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het verhogen van productiecapaciteit of het veiligstellen van essentiële leveringsketens.

Vrijwillig

Volgens het kabinet blijft ‘vrijwillige samenwerking met bedrijven het uitgangspunt’. Pas wanneer de nationale veiligheid of leveringszekerheid in gevaar komt en andere oplossingen tekortschieten, kan een verplichting worden opgelegd. Daarbij geldt dat dit alleen voor een beperkte groep bedrijven gebeurt en op basis van vooraf vastgelegde criteria. Ook wordt in de wet geregeld dat bedrijven hiervoor een passende vergoeding ontvangen.

De WWDI draait gelukkig niet alleen om verplichtingen. Een tweede onderdeel moet Nederlandse bedrijven helpen om internationaal concurrerender te worden. Ondernemingen kunnen middels een officiële geschiktheidsverklaring eenvoudiger deelnemen aan defensieprojecten van onder meer de NAVO en de Europese Unie. Daarmee wil het kabinet de positie van Nederlandse maakbedrijven in internationale toeleveringsketens versterken.

Raad van State

Daarnaast introduceert de wet een speciale defensie-veiligheidstoets. Die moet voorkomen dat strategisch belangrijke bedrijven te maken krijgen met ongewenste buitenlandse invloed, bijvoorbeeld via overnames, investeringen of cyberdreigingen. Het Bureau Toetsing Investeringen (BTI) krijgt hierbij een toezichthoudende rol.

Het wetsvoorstel is inmiddels goedgekeurd door de ministerraad en ligt voor advies bij de Raad van State. Daarna volgt behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. Als het parlement instemt, kan de Wet weerbare defensie-industrie naar verwachting in 2027 in werking treden.