Staaljournaal: Importmaatregelen veranderen de Europese staalmarkt

Halverwege juli lijken de eerste contouren van een omslag op de staalmarkt zichtbaar te worden. Als gevolg van de strengere importmaatregelen wordt de invoer van staal uit landen buiten de Europese Unie fors beperkt. Daarmee is de positie van Europese staalproducenten aanzienlijk versterkt en zijn de mogelijkheden om uit te wijken naar import kleiner geworden. Dat valt op te maken uit de laatste editie van het Staaljournaal van Noviostaal.

Vrijwel alle grote staalfabrieken in Europa hebben dan ook sinds begin deze maand hun prijzen verhoogd en ook servicecentra en distributeurs passen geleidelijk hun verkoopprijzen naar boven aan. Deze ontwikkeling vindt plaats ondanks een nog immer aanhoudend gematigde industriële vraag. De zomerperiode laat traditioneel matige handelsactiviteiten zien, waardoor prijzen onder druk staan. Veel inkopers sluiten op dit moment enkel contracten af met hoeveelheden voor de korte termijn, maar lopen daarmee wellicht wel het risico van hogere staalprijzen in de aankomende maanden.

Nieuwe importregels veranderen het speelveld

Met de invoering van het nieuwe Europese safeguardsysteem per 1 juli is de staalmarkt in korte tijd ingrijpend veranderd. De Europese Commissie heeft de tariefvrije importquota met ongeveer 47% verlaagd en de invoerheffing op volumes boven de beschikbare vrije quota verhoogd van 25% naar 50%. Daarmee wil Europa de eigen staalindustrie beter beschermen tegen de aanhoudende wereldwijde overcapaciteit, die nog altijd groeiende is, en bovendien de druk van goedkoop importstaal.

Vooral op de markt van coil producten zijn de gevolgen direct merkbaar. Het nieuwe quota importsysteem met landgebonden volumes beperkt de invoer van warmgewalste, koudgewalste en Sendzimir verzinkte producten, maakt die invoer minder flexibel, verhoogt de administratieve lasten en vergroot de financiële risico’s. Dat bleek direct na de invoering van de maatregelen: verschillende quota liepen binnen enkele dagen vol of werden zelfs overschreden. Vooral Turkije, jarenlang één van de belangrijkste leveranciers van coils naar Europa, wordt hard geraakt doordat de beschikbare HRC-quota fors zijn verlaagd. Turkse producenten moeten hun export daardoor meer spreiden over andere afzetmarkten of zich sterker op de binnenlandse markt richten.

Ook voor Europese inkopers verandert daarmee de dagelijkse praktijk. Waar voorheen relatief eenvoudig kon worden uitgeweken naar verschillende exportlanden, moeten bedrijven nu veel zorgvuldiger plannen. De kans dat importquota vroegtijdig worden benut is aanzienlijk groter geworden, terwijl import boven de beschikbare volumes financieel nauwelijks nog aantrekkelijk is. Vooral kleinere importeurs verliezen hierdoor een belangrijk deel van hun flexibiliteit en waarschijnlijk marktpositie, terwijl grotere importeurs hun volumes eerder -binnen de heffingsvrije quota- proberen veilig te stellen.

Europese producenten benutten hun sterkere positie

De gevolgen van de nieuwe importmaatregelen zijn inmiddels duidelijk zichtbaar in de prijsontwikkeling. Vrijwel alle grote Europese staalproducenten, met de marktleider als voortrekker, hebben hun staalprijzen verhoogd. Voor levering na de zomervakantie liggen de prijsniveaus inmiddels duidelijk hoger dan het 2e kwartaal. Nieuwe orders met basisprijzen rond € 700 – 710 per ton af fabriek laten zien dat de markt de eerste prijsverhogingen geleidelijk begint te accepteren. De stijging beperkt zich niet alleen tot warmgewalste coils, want ook de prijzen voor koudgewalste en Sendzimir verzinkte coils lopen op, terwijl staalservicecentra en distributeurs stap voor stap hun verkoopprijzen voor platen en andere vlakke staalproducten verhogen. Daarmee zijn de effecten van de nieuwe importregels zichtbaar in de hele keten, van staalfabriek tot verbruiker.

De materiaalbehoefte in de Europese maakindustrie is nog altijd matig en bovendien beschikken veel verbruikers over ruime voorraden. Als gevolg daarvan blijven afnemers terughoudend, maar desondanks houden staalmakers vast aan hun hogere prijsambities. De achtergrond daarvan is dat ze naast de eerdergenoemde beperkte importmogelijkheden en toch hopen op een toenemende vraag na de zomerperiode.

Juist daarin schuilt het bijzondere karakter van de huidige markt. De prijsstijgingen worden niet in de eerste plaats veroorzaakt door een aantrekkende vraag, maar door een structureel veranderde aanbodzijde. Europese producenten ondervinden minder concurrentie van import. Daardoor worden de staalprijzen momenteel veel sterker bepaald door de marktomstandigheden binnen Europa dan voorheen. Deze gewijzigde marktstructuur betekent o.i. echter niet dat daarmee verdere prijsstijgingen dus vanzelfsprekend zijn. De vooruitzichten van de industriële vraag laten op dit moment namelijk nog geen breed herstel zien, waarbij vooral de automobielindustrie achter blijft. Aan de andere kant zien we echter wel positieve signalen in de bouwsector.

Bij de belangrijkste grondstoffenmarkt blijft het beeld gematigd. De exportprijzen voor Australische cokeskolen staan onder druk door de aanhoudend zwakke vraag vanuit Azië. Daardoor zorgen de grondstoffen momenteel nauwelijks voor extra opwaartse druk op de globale staalprijzen, wat met name in de Aziatische markt zichtbaar is.

Voor inkopers beteken de gewijzigde marktomstandigheden dat dit kan leiden tot een andere benaderingswijze. Waar de focus de afgelopen jaren lag op het vergelijken van importprijzen met Europese aanbiedingen, spelen nu ook quota, administratieve risico’s en levertijden een veel grotere rol. De inkoopstrategie verschuift daardoor steeds vaker van de laagste prijs naar het versterken van relaties met leveranciers en het zekerstellen van materiaal leveranties.

Vooruitblik: september wordt de eerste echte test

De komende maanden zal moeten blijken of de huidige prijsstijgingen structureel zijn of vooral een eerste reactie op de gewijzigde handelsregels. Naast de nieuwe handelsmaatregelen blijven ook andere factoren de staalmarkt beïnvloeden. De stabiele CBAM-referentieprijs geeft importeurs meer duidelijkheid over toekomstige CO₂-kosten, terwijl Eurofer blijft pleiten voor aanvullende handelsmaatregelen, waaronder strengere regels voor staalhoudende eindproducten. Internationale ontwikkelingen blijven belangrijk, maar zijn deze maand duidelijk van ondergeschikt belang aan de ingrijpende veranderingen binnen de Europese staalmarkt.

Eén conclusie is inmiddels wel duidelijk. Juli 2026 kenmerkt zich als een maand met meer dan alleen hogere staalprijzen en daarmee wijkt het af van een traditie. In voorgaande jaren vertoonde deze vakantiemaand niet alleen een matige vraag, maar meestal ook prijzen die onder druk stonden. De invloed van maatregelen van de Europese commissie heeft een steeds grotere impact op de Europese staalmarkt en staalprijzen.

Salzgitter

De grootste staalproducent van Duitsland heeft alle aandelen van Hüttenwerke Krupp Mannesmann (HKM) overgenomen, nadat ThyssenKrupp Steel Europe en Vallourec zich uit de joint venture hadden teruggetrokken. HKM is daarmee een volledige dochteronderneming van Salzgitter. De integratie ging officieel van start na de ondertekening van de overnameovereenkomst op 8 juli. Salzgitter wil de staalfabriek in Duisburg verduurzamen met een elektrische vlamboogoven,
waarmee de CO₂-uitstoot op termijn met maximaal 90% moet afnemen. De herstructurering gaat gepaard met een forse reorganisatie. Het personeelsbestand wordt op termijn teruggebracht van ongeveer 3.000 naar ca. 1.000 medewerkers. Volgens Salzgitter was deze ingreep noodzakelijk om de fabriek open te houden; zonder overname zou sluiting hebben gedreigd.

Tata Steel Nederland

Het Openbaar Ministerie (OM) vervolgt Tata Steel strafrechtelijk vanwege vermeende overtredingen van milieuregels op de locatie in IJmuiden. Volgens het OM gaat het onder meer om onvoldoende onderhoud, het werken zonder de juiste vergunningen en het onvoldoende melden van incidenten. De strafzaak volgt op een aangifte uit 2021 en de eerste zitting staat gepland voor 20 november. Tata Steel weerspreekt de beschuldigingen en wijst erop dat het aantal incidenten met onvoldoende verhitte cokes sinds 2020 met 98% is afgenomen dankzij verbeteringen aan de installaties. Daarnaast benadrukt het bedrijf dat de cokesfabrieken de komende jaren worden gesloten als onderdeel van het Green Steel Project, waarmee de staalproductie verder wordt verduurzaamd.

Liberty Steel

Na twee mislukte veilingen heeft Liberty Galati een eerste bindend bod van een investeerder ontvangen. Ook zou een tweede partij zich hebben gemeld, terwijl een derde geïnteresseerde de fabriek wil inspecteren. Volgens de herstructureringscommissie ligt de beslissing over de verkoop bij de Roemeense
overheid, die als grootste schuldeiser optreedt. Daarbij worden drie scenario’s overwogen: directe onderhandelingen met investeerders, omzetting van belastingschulden in staatsaandelen gevolgd door de instap van een industriële partner, of een derde veiling.

Indicatieve basisprijzen

*Bij deze prijzen dienen nog toeslagen voor kwaliteit, dikte/breedte/lengte en eventueel beitsen, evenals vrachtkosten gerekend te worden.