Mkb-ondernemers laten kansen liggen om maatschappelijke waarde te creëren

Steeds meer mkb-ondernemers willen naast economische waarde ook maatschappelijke waarde creëren. In de praktijk leveren ze al een belangrijke maatschappelijke bijdrage, maar het blijkt lastig om die maatschappelijke impact daadwerkelijk inzichtelijk te maken. Nieuw onderzoek laat zien dat sociale impact in het mkb vaak groter is dan ondernemers zelf denken en dat hier verschillende voordelen aan gekoppeld zijn.

Het midden- en kleinbedrijf vormt een belangrijke pijler van de Nederlandse economie. Veel ondernemers voelen zich verantwoordelijk voor hun gemeenschap. Zij investeren bijvoorbeeld in opleidingsmogelijkheden voor jongeren, creëren werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt of ondersteunen maatschappelijke initiatieven in hun regio.

Hoewel deze activiteiten duidelijke maatschappelijke waarde creëren, worden zij niet altijd expliciet benoemd als sociale impact. Hierdoor ontbreekt vaak een structurele manier om deze waarde zichtbaar te maken en mee te nemen in strategische besluitvorming. Tegelijkertijd ervaren veel ondernemers onzekerheid over hoe financiële en fiscale regelingen kunnen bijdragen aan het realiseren van maatschappelijke initiatieven. Verschillende voorwaarden, procedures en administratieve lasten maken het voor mkb-ondernemers lastig om deze instrumenten effectief te benutten. Dit vormde de aanleiding voor een gezamenlijke onderzoek van de HAN.

Intrinsieke motivatie

Uit het onderzoek komt naar voren dat sociale impact binnen het mkb vaak voortkomt uit de intrinsieke motivatie van ondernemers. Veel ondernemers starten of ontwikkelen hun bedrijf vanuit een duidelijke maatschappelijke overtuiging.

Maatschappelijke doelen zijn daardoor vaak nauw verweven met de kernactiviteiten van de onderneming. Impact wordt gerealiseerd door dagelijkse keuzes en activiteiten: het aannemen van medewerkers met verschillende achtergronden, het investeren in ontwikkeling van personeel of het bijdragen aan lokale maatschappelijke projecten. Sociale impact is in deze bedrijven geen afzonderlijk project, maar een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering en identiteit van de organisatie.

Juist deze verwevenheid maakt impact krachtig, maar zorgt er ook voor dat de maatschappelijke waarde niet altijd expliciet wordt herkend of gemeten. Dit gebrek aan zichtbaarheid van de maatschappelijke waarde kan een belemmering zijn bij het verkrijgen van financiering of subsidies.

Impact meten

Voor mkb-ondernemingen met beperkte tijd en middelen kan het meten van deze impact leiden tot extra administratieve druk. Wanneer impactmeting te complex wordt ingericht, bestaat het risico dat ondernemers het zien als een verplichting in plaats van een hulpmiddel. Een pragmatische aanpak werkt vaak beter.

Ondernemers ervaren het aanbod van regelingen vaak als onoverzichtelijk en administratief belastend. Hierdoor worden subsidies en fiscale faciliteiten meestal pas ingezet wanneer zij toevallig onder de aandacht komen of wanneer deelname verplicht wordt gesteld binnen een project. Daardoor blijven kansen liggen om deze instrumenten strategisch te koppelen aan maatschappelijke doelstellingen.

Toekomstbestendig mkb

In theorie kunnen externe adviseurs ondernemers helpen om maatschappelijke impact te koppelen aan financiële keuzes, investeringen en fiscale mogelijkheden. Daarmee kunnen zij fungeren als een brug tussen maatschappelijke ambities en praktische uitvoering. In de praktijk ligt de focus van adviseurs echter nog vaak op administratie en fiscale compliance. Sociale impact en strategische inzet van regelingen komen meestal pas aan bod wanneer ondernemers hier zelf expliciet naar vragen.

Het onderzoek laat zien dat maatschappelijke impact binnen het mkb vaak al aanwezig is, maar nog niet altijd zichtbaar of strategisch wordt benut. Door sociale impact beter meetbaar te maken en te verbinden met financiële instrumenten kunnen ondernemers hun maatschappelijke bijdrage verder versterken. Daarmee ontstaat niet alleen meer maatschappelijke waarde, maar ook een sterker en toekomstbestendig mkb waarin economische en maatschappelijke doelen elkaar versterken.