Maakindustrie zoekt weerbaarheid in circulariteit

Hoe zorg je ervoor dat je bedrijf ook over tien jaar nog toegang heeft tot materialen, betaalbaar kan produceren, gezonde marges overhoudt én concurrerend blijft? Met die vraag als uitgangspunt gingen vijftig ondernemers uit de maakindustrie aan de slag binnen het programma BOOST Circulair.

In vier communities – Impact One, Remanufacturing Collectief, Circulaire Staalketen en Circulaire Luchtkanalen – werkten bedrijven samen aan praktische oplossingen voor hergebruik, levensduurverlenging en slimmer omgaan met grondstoffen.

‘Wij willen bijdragen aan de grondstoffentransitie door bedrijven echt werk te laten maken van ideeën om de grondstoffenproductiviteit te verhogen’, vertelde Alex van Geldrop, projectleider van het programma BOOST Circulair tijdens de slotbijeenkomst waarbij de lessen uit het eerste jaar gedeeld werden. ‘We versterken met het programma de weerbaarheid van onze regionale economie en verminderen de afhankelijkheid van anderen.’

Elke community richt zich op een eigen vraagstuk. Binnen Impact One, onder begeleiding van KplusV, verkennen bedrijven uit uiteenlopende sectoren hoe zij slimmer kunnen omgaan met materiaalstromen en circulariteit kunnen vertalen naar hun bedrijfsvoering. Het Remanufacturing Collectief, onder begeleiding van MaakLos, focust zich op hergebruik en levensduurverlenging van machines en onderdelen. In de Circulaire Staalketen, onder begeleiding van DuSpot, werken partijen uit de bouw-, sloop- en staalwereld samen aan hergebruik van donorstaal. En binnen Circulaire Luchtkanalen, eveneens onder begeleiding van MaakLos, vinden ondernemers samen uit hoe gebruikte luchtkanalen uit gebouwen opnieuw toegepast kunnen worden.

Van ambitie naar businesscase

Juist die samenwerking in de keten blijkt essentieel. Veel circulaire vraagstukken kunnen ondernemers niet alleen oplossen. Er zijn leveranciers, klanten, ontwerpers, slopers, inkopers en overheden nodig om nieuwe werkwijzen mogelijk te maken.

Volgens Klaas Feenstra van Kennispoort Regio Zwolle, betrokken bij de community Impact One, zat de grootste waarde in het samenbrengen van bedrijven uit verschillende sectoren. ‘Traditionele bedrijven leerden van innovatieve koplopers en andersom. Vooral het ‘bij elkaar in de keuken kijken’ werd door deelnemers als enorm waardevol ervaren.’

Tijdens bedrijfsbezoeken en sessies ontstonden praktische gesprekken: hoe neem je medewerkers mee? Hoe werk je samen in de keten? En hoe krijg je beter inzicht in materiaalstromen? ‘Dat werd inzichtelijk door met elkaar te praten, maar ook door het slimme gebruik van digitalisering en AI-tools. Daardoor zien bedrijven nu ook beter welke vervolgstappen nodig zijn’, vertelt Feenstra. ‘We willen deze community verder verbinden aan het regionale ecosysteem én aan het onderwijs, zodat kennis en praktijkervaring breder gedeeld worden.’

Samenbrengen van losse initiatieven

Maarten Hummelen, mede-eigenaar van GSE Dispensing, een producent van machines voor verpakkingsdrukkerijen, nam deel aan het Remanufacturing Collectief. Voor hem hielp het programma om losse initiatieven samen te brengen tot een duidelijke strategie.

‘We hadden eigenlijk al veel ingrediënten in huis, maar nog geen paraplu’, vertelt Hummelen. ‘Binnen BOOST Circulair zijn we gaan kijken hoe we klanten kunnen helpen om de levensduur van machines te verlengen. Ook hebben we gekeken naar onze carbon footprint en hoe je dat verhaal richting de markt vertelt.’

Dat resulteerde in het ‘GSE Extended Life Program’, waarmee klanten machines langer kunnen blijven gebruiken. ‘Het mooie van BOOST Circulair is dat het praktisch is ingericht. Je leert van andere ondernemers en vertaalt theorie direct naar iets wat haalbaar is binnen je eigen bedrijf.’ 

De belangrijkste les uit het eerste jaar BOOST Circulair? Begin op tijd. Niet wachten tot grondstoffen schaars worden, handelstarieven weer stijgen, wetgeving verandert of klanten andere eisen stellen. Maar juist nu ontdekken waar kansen liggen, experimenteren en samenwerken in de keten. Want circulariteit blijkt in de praktijk veel meer dan een duurzaamheidsvraagstuk. Het is een economische én strategische keuze voor ondernemers die voorbereid willen zijn op de toekomst.