Steunpakket van 5 miljard voor verduurzaming Duitse industrie

De Europese Commissie heeft goedkeuring gegeven aan een Duits steunprogramma van vijf miljard euro voor de verduurzaming van industriële productieprocessen. Met de regeling wil Duitsland bedrijven ondersteunen bij het terugdringen van CO2-uitstoot in sectoren als staal, chemie, cement, glas en papier.

De steun richt zich op projecten die fossiele brandstoffen en grondstoffen vervangen door alternatieven met een lagere uitstoot, zoals elektrificatie, waterstof en technieken voor CO2-afvang en -opslag.

De regeling valt binnen de Europese staatssteunregels en moet bijdragen aan zowel de Duitse klimaatdoelen als de bredere Europese ambities rond concurrentiekracht en verduurzaming van de industrie.

Focus op ingrijpende technologische veranderingen

Om in aanmerking te komen voor steun moeten bedrijven hun productieprocessen ingrijpend aanpassen. De Europese Commissie noemt onder meer elektrificatie, het gebruik van waterstof, biomethaan, CO2-afvang en warmteopslag als mogelijke technieken. Projecten moeten aantoonbaar leiden tot forse emissiereducties: minimaal vijftig procent binnen vier jaar en uiteindelijk 85 procent aan het einde van de looptijd van vijftien jaar.

Duitsland selecteert projecten via een competitieve biedprocedure. Daarbij kijkt het land naar de verhouding tussen de aangevraagde steun en de hoeveelheid vermeden CO2-uitstoot. Volgens de Commissie moet die aanpak ervoor zorgen dat publieke middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

De steun krijgt de vorm van zogenoemde tweezijdige carbon contracts for difference met een looptijd van vijftien jaar. Daarbij ontvangen bedrijven een jaarlijkse vergoeding die gekoppeld is aan ontwikkelingen in onder meer ETS-prijzen en energieprijzen. Wanneer duurzame productieprocessen later goedkoper blijken dan conventionele methoden, moeten bedrijven het verschil terugbetalen.

Beperkte impact op concurrentie

Volgens de Europese Commissie is de regeling noodzakelijk om verduurzaming in energie-intensieve industrieën mogelijk te maken. De Commissie stelt dat veel bedrijven zonder publieke ondersteuning dergelijke investeringen niet zouden uitvoeren.

Brussel benadrukt daarnaast dat de regeling de concurrentie binnen de EU slechts beperkt beïnvloedt. Dat komt volgens de Commissie mede door de opzet van de biedprocedure, die ervoor moet zorgen dat steunbedragen beperkt blijven tot het noodzakelijke minimum.

Duitsland heeft daarnaast toegezegd dat de regeling daadwerkelijk leidt tot netto CO2-reductie en niet tot een verschuiving van uitstoot naar andere sectoren. Zo moet gebruikte waterstof voldoen aan Europese regels voor hernieuwbare of koolstofarme waterstof. Ook zijn volgens de Commissie maatregelen genomen om indirecte emissies door extra elektriciteitsverbruik te beperken.

ETS blijft centraal instrument

De betrokken sectoren vallen onder het Europese emissiehandelssysteem ETS. Dat systeem geldt als een van de belangrijkste instrumenten van de EU om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. In het kader van het Europese ‘Fit for 55’-pakket is het ETS de afgelopen jaren verder aangescherpt en uitgebreid naar extra sectoren.

De nieuwe Duitse regeling volgt op een eerder steunprogramma dat de Commissie in februari 2024 goedkeurde. Een regeling uit maart 2025 werd uiteindelijk niet ingevoerd; de Duitse overheid besloot die opzet te herzien en opnieuw vorm te geven.

Teresa Ribera, executive vice-president for clean, just and competitive transition, noemt de regeling een manier om industriële verduurzaming te combineren met eerlijke concurrentie. ‘Met dit steunprogramma kunnen in belangrijke sectoren aanzienlijke emissiereducties worden gerealiseerd, waarbij publieke middelen gericht en proportioneel worden ingezet.’