De Specialist: De noodzaak van circulariteit 

Het gaat vaak over circulariteit en het belang ervan, maar wat is circulariteit? Ook is de vraag wat bedrijven hiermee moeten. 

Kort gezegd gaat circulariteit er over dat we grondstoffen blijven hergebruiken. Nu werken we vaak lineair: we delven grondstoffen, maken daar met veel energie materialen van die we verwerken in allerhande producten. Na (kort) gebruik worden deze producten gedumpt of verbrand. Nu grondstoffen schaarser worden en delven duurder, komt er belangstelling voor hergebruik. Althans dat zou je denken. 

Het blijft natuurlijk raar dat we met veel moeite en energie en ten koste van het milieu grondstoffen delven die naar enige jaren gebruik op een afvalberg belanden. Het idee is dat de grondstoffen telkens hergebruikt worden. Voor enkele ketens werkt dit al. Vooral in Nederland worden papier, glas, staal en aluminium grotendeels hergebruikt en dat levert grote voordelen op. 

Circulariteit werkt 

Uit deze ketens blijkt dat circulariteit werkt en ook in de praktijk goed te doen is. De vraag is nu waarom we zeldzame grondstoffen toch maar eenmalig gebruiken. Verder zien we dat producten steeds korter gebruikt worden en sneller op de afvalberg belanden. Zie bijvoorbeeld de modetextiel. Via Chinese webshops komt dermate goedkoop textiel hierheen dat het vaak ook maar eenmaal gebruikt kan worden. Consumenten zouden dit niet moeten kopen, maar helaas. 

Ook allerlei producten worden nooit gerepareerd, maar bij het eerste falen direct afgedankt. Inclusief alle materialen. Dit ligt overigens niet alleen aan de consument, maar ook aan fabrikanten die het product zo ontwerpen dat reparatie onmogelijk of erg duur wordt. Gelukkig dat de EU hier al wat aan gaat doen. 

Zelf komende uit een tijd dat reparatie gebruikelijk was, verbaas ik me toch over de weggooicultuur. En dat ondanks dat er veel over geschreven en gepraat wordt. Maar goed, het gaat er toch om wat je zelf kan doen. 

Containerbegrip  

Hoe zit dit met bedrijven? Circulariteit is een containerbegrip en niet direct praktisch te duiden. Zeker voor kleine bedrijven is het nog te ver van hun dagelijkse praktijk. Toch kan ieder bedrijf hiermee aan de gang. Bedrijven die producten ontwerpen en maken kunnen deze repareerbaar maken. Dat lijkt dan omzet te kosten, immers je verkoopt minder nieuwe producten. Maar je kunt ook extra omzet maken door de producten te repareren voor jouw klanten. 

Wel een grote uitdaging is de certificeerbaarheid van materialen. Een goed voorbeeld is constructiestaal. Bouwproducten vallen nu onder de CPR en constructiestaal daarmee onder de EN 1090. Deze norm eist dat de fabrikant van stalen bouwproducten de staalkwaliteit verklaart. En die kan dat doen op basis van het materiaalattest dat wordt afgegeven door de staalfabriek. Echter, bij sloop van gebouwen komt wel constructiestaal vrij, maar hier zijn meestal geen attesten of CE markeringen bij. Dus kan een fabrikant het staal niet verklaren en mag de fabrikant dit staal dus niet zomaar opnieuw inzetten.  

Gelukkig is er een norm onder de EN1090 die gebruikt staal wel verklaart, maar dat is moeilijk. Van het onbekend staal moeten breek- en trekproeven worden uitgevoerd. Daarmee wordt dat staal dan weer duurder dan nieuw staal. En dus is dat een enorme barrière om gebruikt staal opnieuw in te zetten. Afwaarderen kan wel, maar kost uiteraard ook weer geld. Kortom we zien dat twee op zich prima regelingen elkaar onbedoeld tegen werken. 

Onmogelijk? 

Is circulariteit dus onmogelijk? Naar mijn mening absoluut niet. En het is gewoon noodzakelijk omdat grondstoffen uiteindelijk schaarser gaan worden en duurder om te delven. Dus circulariteit is noodzaak. Alleen het ene (repareerbaarheid) is makkelijker te bereiken dan het andere (hergebruik constructiestaal). Dat het moeilijk is, is duidelijk. Maar moeilijk is wat anders dan onmogelijk. 

Omdat circulariteit een noodzaak wordt, is het voor elk bedrijf van belang om te onderzoeken wat je zelf al kan doen. En wat nodig is. Veel zaken waren vroeger, toen materialen ook schaars en veel duurder waren, gebruikelijk. Dus op die ervaring kan je terug grijpen. Klanten zijn misschien niet direct overtuigd, maar ook dat is oplosbaar. 

Kortom, circulariteit is zeer breed en best moeilijk, maar noodzakelijk en uiteindelijk echt wel te doen. En wie weet komen hier ook weer nieuwe producten en diensten uit voort. Echt wat voor ondernemers.  

Wel een grote uitdaging is de certificeerbaarheid van materialen.

Contact over dit onderwerp?
hartgers@pkm.nl of redactie@vraagenaanbod.nl