De Specialist: Vakmanschap

Deze keer aandacht voor iets dat al bijna uitgestorven lijkt: vakmanschap. Er is tegenwoordig veel aandacht voor de instroom van technische studies en terecht. Voor de toekomst zullen we alleen maar meer technici nodig hebben. Echter, er wordt niet echt gekeken naar welk soort technici er nodig zullen zijn.

De wereld verandert en ook de techniek verandert. Op zich geen probleem, immers we hebben het nu beter en luxer dan onze voorouders. Wel ten koste van het milieu, maar onze levensstandaard ligt hoog. Dat komt mede door de technologische ontwikkeling. Of dat een goede ontwikkeling is, daar denkt iedereen anders over. Maar daar gaat dit artikel niet over.

Het gaat over vakmanschap voor nu en de toekomst. Het is al vaker gezegd, Nederland is een handelsland. Een gevolg daarvan is dat we geen aandacht hebben voor het maken. Dat besteden we liever uit aan China. Nog steeds, ondanks dat we de nadelen ervan steeds beter gaan zien. Zie de huidige crisis over chips naar aanleiding van de ingreep van de overheid in een Nederlands bedrijf.

Noodzakelijke taken

Er zijn echter ook zaken die we nooit kunnen uitbesteden aan China of andere lage­lonenlanden. Dat wordt altijd vergeten. Dan heb ik het over zaken als onderhoud van installaties, onderhoud van riolering, verpleging, thuiszorg, openbare orde e.d. Een heel groot deel van onze beroepsbevolking wijdt zich aan noodzakelijke taken als onderhoud, schoonmaken en zorg om onze maatschappij werkend en leefbaar te houden.

Als ik bij mijn klanten kijk, het mkb-metaalbedrijf, zie ik dat het grootste deel geheel door mbo-3 en mbo-4 mensen ingevuld wordt. Ook de ondernemers en het middenkader zijn grotendeels mbo-4. En deze bedrijven draaien behoorlijk goed. Wat ik mis is de kwaliteit van opleiding en de belangstelling voor het vakmanschap. Je kunt neerkijken op een installateur, maar de meeste mensen zijn niet in staat om problemen met een installatie (cv, warmtepomp, zonnepanelen, wifi etc.) zelf goed op te lossen. Je bent dan geheel afhankelijk van de installateurs, mensen die wel aanpakken en fysiek op het dak staan of in de grond graven.

Verschillende achtergronden

Begrijp me goed dat ik niet stel dat alleen mbo’ers nodig zijn. Het is heel simpel dat we allerlei mensen nodig hebben met verschillende achtergronden en verschillende opleidingen. Gelukkig zijn alle mensen verschillend en willen ze verschillend werk doen. En dat is nodig in onze maatschappij.

Helaas zie ik niet alleen dat er alleen belangstelling is voor hogere studies, maar dat mensen praktisch werk ook ‘laagwaardig’ vinden. Vraag maar eens een leerkracht die ouders moet vertellen dat hun kind het mbo-advies krijgt. Die kinderen zijn waarschijnlijk prima op hun plaats en kunnen niet door China weggeconcurreerd worden. Maar de ouders gaan er alles aan doen om dat mbo-advies van tafel te krijgen. Uiteraard is dit veel te simpel gesteld, maar toch is het herkenbaar.

Kwaliteit

Wat verder opvalt is dat de kwaliteit van het onderwijs gewoon heel slecht is geworden. Je merkt dat aan jonge mensen. Maar vooral bij praktisch opgeleiden, immers hun resultaten zie je direct. Veel weten ze niet en dat is niet hun fout! Maar het is de fout van het onderwijs die ze de betreffende kennis niet bijgebracht heeft. Ik zie al dat mbo-scholen hun lasonderwijs uitbesteden aan bedrijven omdat de leerkrachten er zelf geen kennis van hebben. Dit is echt ongehoord, lassen is een basistechniek in de industrie.

Op zich heb ik er overigens geen moeite mee dat mbo’ers in de praktijk onderwijs van bedrijven krijgen. Daar is meestal toch meer kennis dan op de scholen. Maar er zit geen plan achter en je bent als mbo-student geheel afhankelijk van wat er toevallig in de regio geregeld is. En omdat het niet ingebed is, verdwijnt dit noodzakelijke onderricht weer als de initiatiefnemers er niet meer zijn.

Actie ondernemen

Kortom, we moeten hier toch echt actie ondernemen. En nu kunnen we wel gaan roepen dat mbo-scholen meer kwaliteit moeten leveren (wat ze zeker moeten gaan doen), maar we kunnen als bedrijfsleven ook zelf het initiatief nemen. Wel moeten we dan zorgen dat dit soort regelingen goed ingebed worden bij de scholen zodat er een langdurige leerweg voor velen gaat ontstaan. Gelukkig zie ik bij bedrijven hier en daar al dit soort initiatieven ontstaan. Maar het mogen er wel meer zijn.

Dus, zorg niet alleen voor meer instroom van technische opleidingen. Zorg ook voor een kwalitatief uitstekend praktisch onder­wijs en voor meer onderkenning van het belang van praktisch opgeleide mensen. Onze maatschappij draait echt op mbo opgeleide mensen.

Contact over dit onderwerp?
hartgers@pkm.nl of redactie@vraagenaanbod.nl