16 mrt. 2026
3 minuten
Nederland moet zijn energievoorziening versneld autonomer en weerbaarder maken. Dat stellen 22 experts in een nieuw rapport van Topsector Energie. In het rapport doen zij 32 aanbevelingen om de energievoorziening beter bestand te maken tegen geopolitieke spanningen, verstoringen in internationale aanvoer en toenemende digitale dreigingen.
Autonoom
‘We moeten ons voorbereiden op energiecrises die niet uit één bron komen, maar uit een perfecte storm van meerdere, gelijktijdige problemen’, stelt Maurice Mommen, programmamanager bij Topsector Energie. ‘We hebben alle technische mogelijkheden om een autonoom en decentraal energiesysteem te bouwen. Nu we eindelijk de urgentie voelen, bieden deze 32 aanbevelingen een stappenplan naar een toekomstbestendig Nederland’.
Maatschappelijke ontwrichting
Het meest onderschatte risico zit volgens de experts niet in aanslagen, sabotage of oorlog, maar in politieke chantage. Het is een reëel risico dat apparatuur via geïmporteerde technologie op afstand uitgeschakeld wordt. De maatschappelijke ontwrichting die dat tot gevolg heeft, lokken we volgens de experts zelf uit.
Daarom roepen zij Nederland op om in samenwerking met buurlanden te komen tot een flexibel en decentraal energiesysteem. Dit zou ervoor moeten zorgen dat als losse elementen van de energievoorziening uitvallen, de rest blijft draaien.
Om de weerbaarheid in tijden van crisis verder te vergroten, adviseert het rapport ook om een pool samen te stellen van monteurs, elektrotechnici, IT-specialisten en betrokken burgers die de energievoorziening draaiend kunnen houden.
Om de positie te versterken, pleiten de experts voor een effectievere inzet van de bestaande bespaarplicht voor bedrijven, en voor onderzoek naar manieren om energiebesparingscampagnes gericht op huishoudens effectiever te maken. Ook adviseren zij om het ontbreken van een energiebesparingsdoel voor 2030 in Nederland als een kans te zien om een ambitieus doel te stellen.
Compensatie
Nu de energieprijzen – net als in 2022 – scherp stijgen, groeit de roep om compensatie. In het rapport raden de experts aan om te kiezen voor een teruggave die is losgekoppeld van het energiegebruik. Zo staat de compensatie los van de prijs van fossiele brandstof en krijgen burgers en bedrijven de kans de compensatie in te zetten voor verduurzaming van hun energievoorziening.
De experts hebben begrip voor het stopzetten van de actieve gaswinning in het Groningenveld, maar raden aan de daar aanwezige infrastructuur niet te ontmantelen. Het zou Nederland nodeloos kwetsbaar maken in tijden van acute oorlogsdreiging. In dit rapport staan naast de stop van de ontmanteling van de Groningse infrastructuur nog 31 aanbevelingen om onze energiepositie te versterken. Als we daarmee beginnen, hebben we onze Groningse airbag wellicht niet nodig.’
Mottenballenconstructie
Tot de 32 aanbevelingen behoren ook het versnellen van de verzwaring van het elektriciteitsnet, het identificeren en aanpakken van alle kwetsbare punten in de energievoorziening, en het in hoog tempo ontwikkelen van een capaciteitsmarkt. Het rapport adviseert verder om overtollige gascentrales, biomassacentrales en kolencentrales technisch operationeel te houden in een zogeheten mottenballenconstructie.
De experts roepen ook op om te investeren in grotere strategische voorraden, niet alleen voor benzine, diesel en aardgas, maar ook voor kritische grondstoffen en halffabricaten, waterstof en biomassapellets. Nederland moet volgens hen ook kijken of een opslagfunctie voor aardgas en waterstof kan worden ontwikkeld voor buurlanden zoals België en Duitsland.
Anderen lazen ook
